Ημερολόγιο εκδηλώσεων

Οκτώβριος  2019
Κυρ Δευ Τρι Τετ Πεμ Παρ Σαβ
1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31
<< >>
Τετάρτη, 23 Οκτωβρίου 2019
Αρχάνες - Αστερούσια
www.eweather.gr

Αγιές Παρασκιές

Οι Αγιές Παρασκιές βρίσκονται στα βορειοανατολικά του Δήμου μας. Είναι χτισμένες σε υψόμετρο 360 μέτρων και απέχουν από το Ηράκλειο 20 χιλιόμετρα. Συνορεύουν με τους Αστρακούς, τη Μυρτιά, τον Άγιο βασίλειο, τις Μελέσες και το Δήμο Θραψανού. Σύμφωνα με την απογραφή του 2001, είναι το μεγαλύτερο χωριό του Δήμου με πληθυσμό 864 κατοίκους.

Αναφέρεται από το 1212 και σε συμβόλαια του 1271 ως Peraski. Σε άλλα συμβόλαια του 1279 και 1280 αναφέρεται ως Castro Paraschi, Paraschym. To 1577 αναφέρεται από τον Barozzi ως Agies Paraschies Pano, Agies Paraschies Cato.

Από τον Καστροφύλακα αναφέρεται ως Agies Paraschies Apano με 171 κατοίκους και Agies Paraschies Cato με 124 κατοίκους, το 1583.

Το 1630 από το Βασιλικάτα αναφέρεται ως Agies Paraschies Apano, Agies Paraschies Cato.

Συνεπώς υπήρχαν δύο χωριστοί οικισμοί που καθένας είχε τη δική του εκκλησία της Αγίας Παρασκευής. Έτσι δικαιολογείται η ονομασία στον πληθυντικό, Aγιές Παρασκιές, από τις πολλές εκκλησίες της Αγίας Παρασκευής. Σώζονται εξάλλου τα ερείπια πέντε ναών της.

Το Castro Paraski που αναφέρεται σε συμβόλαιο του 1279, αναφέρεται προφανώς στο μεσαιωνικό φρούριο Κάστελος που τα ερείπια του σώζονται ανάμεσα στις Αγιές Παρασκιές και στις Μελέσες.

Το 1834 ,τα τελευταία χρόνια της μουσουλμανικής κατάκτησης οι Αγιές Παρασκιές είχαν 12 χριστιανικές και άλλες τόσες μουσουλμανικές οικογένειες, ενώ το1881 είχαν 384 χριστιανούς και 57 μουσουλμάνους κατοίκους.

Το 1898, μετά την απελευθέρωση της Κρήτης οι Αγιές Παρασκιές επιλέχτηκαν ως έδρα του ομώνυμου Δήμου, ο οποίος ανέπτυξε σπουδαία δραστηριότητα με επικεφαλή τον άξιο δήμαρχο Καπιτζή, από το Καταλαγάρι, για τον οποίο έλεγαν πως « ο λόγος του ήτανε νόμος».

Την περίοδο της Κατοχής στο χωριό εγκαταστάθηκαν Γερμανοί, οι οποίο κατασκεύασαν στην περιοχή αποθήκες πυρομαχικών και μετέτρεψαν τα σχολεία σε λέσχες ψυχαγωγίας.. Οι κάτοικοι οργάνωσαν ομάδες αντίστασης για να αντιμετωπίσουν τους κατακτητές με τη συμμετοχή στρατιωτών που πολέμησαν στην Αλβανία και νεαρών ατόμων. Στις εκτελέσεις του Ηρακλείου μέσα στους 62 μάρτυρες ήταν και ο Αγιοπαρασκίτης Γεώργιος Μεθυμάκης.

Βόρεια του οικισμού βρίσκεται η τοποθεσία «Πιτσούνι». Το τοπωνύμιο αυτό το συναντούμε σε γαμήλιο συμβόλαιο του 1462 και όλες οι ενδείξεις συγκλίνουν στο γεγονός ότι εκεί πρέπει να ήταν ο πρώτος οικιστικός πυρήνας του χωριού.. Είχε πηγές νερού και λένε πως εκεί εμφανίζονταν νεράιδες και όποιος έπινε νερό από κει έχανε τα λογικά του.

Ανατολικά του χωριού βρίσκεται ο μικρός οικισμός «Κολομόδης»,όπου υπήρχαν χάνια για τη διανυκτέρευση των οδοιπόρων στο οθωμανικά χρόνια. Δυτικά του χωριού πάνω στον κεντρικό δρόμο και δίπλα στην εκκλησία του αγίου Νεκταρίου βρίσκεται «η Βρύση του Αλή Εφέντη», η οποία χτίστηκε το 1728, όπως αναφέρει και η επιγραφή της. Σε αραβική γραφή διαβάζουμε πάνω στην κρήνη: «Ο αλή Εφέντης τη δωρίζει με την καρδιά του για να πίνουν οι διαβάτες, εις μνήμην της Χανούμ Λουχουνά». Ο Χατζή αλή Εφέντης ήταν κάτοικος του Μεγάλου Κάστρου και ήταν ανώτερος οικονομικός υπάλληλος της πόλης και πλούσιος φυσικά. Η βρύση σήμερα ανακαινισμένη αποτελεί κόσμημα για την περιοχή.

Το 1962 ένας κάτοικος του χωριού βρήκε σε οικογενειακό χωράφι στην τοποθεσία «Πορτέλες» ένα θησαυρό 90 νομισμάτων πολύ μεγάλης αξίας.

Στη συνέχεια τον παρέδωσε στους αρχαιολόγους: 82 άριστα διατηρημένα χρυσά «υπέρπυρα» του Νικηφόρου Φωκά! Ήταν ο πιο μεγάλος θησαυρός βυζαντινών νομισμάτων που βρέθηκαν ποτέ στην Κρήτη, τα οποία φυλάσσονται στο ιστορικό Μουσείο Ηρακλείου. Και η πραγματικότητα έρχεται εδώ να επιβεβαιώσει το θρύλο: «ανέ βρεθεί τση Πορτέλας το Λογάρι θα σωθεί όλη η Κρήτη», έλεγαν οι παλιοί!

Το γεγονός ότι οι Αγιές Παρασκιές βρίσκονται κοντά στην ιστορική Μονή Αγκαράθου, βοήθησε πολύ την πνευματική ανάπτυξη των κατοίκων του χωριού. Ο αγκαραθίτης μοναχός Μελέτιος Νικολετάκης, γεννήθηκε στις Αγιές Παρασκιές και στα 30 του ήταν ήδη Μητροπολίτης Κρήτης. Πέθανε 40 χρονών. Λέγεται πως ίδρυσε «κρυφό σχολειό» στις Αγιές Παρασκιές, στο κελί δίπλα στην εκκλησία της Αγίας Ζώνης, πολύτιμη προσφορά εκείνα τα μαύρα χρόνια. Το Δημοτικό σχολείο λειτούργησε στο Πάνω χωριό το1889, εκεί που βρίσκεται και σήμερα.

Αλλά και ο σημερινός πατριάρχης Αλεξανδρείας Θεόδωρος Χορευτάκης μεγάλωσε στις Αγιές Παρασκιές.

Από το χωριό καταγόταν και ο γνωστός ζωγράφος και δάσκαλος Στέφανος Νικολαϊδης, γνωστός από τα ιστορικά του σημειώματα και τις αγιογραφίες, μερικές από τις οποίες κοσμούν σήμερα την παλιά εκκλησία του Αγίου Μηνά, του Αγίου Τίτου και της Αγίας Ζώνης.

Πολιούχος του χωριού είναι η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, χτισμένη πάνω σε ύψωμα στο κέντρο του χωριού, που δεσπόζει σε όλη την περιοχή. Είναι τρίκλιτη εκκλησία. Τα άλλα δύο κλίτη είναι αφιερωμένα στην Αγία Παρασκευή και στους Αγίους Δέκα. Άρχισε να χτίζεται το 1903.

Μέσα στο χωριό υπάρχει η εκκλησία της Αγίας Ζώνης, παλιά βυζαντινή εκκλησία του 11ου αιώνα. Υπάρχει μια παράδοση για τις γυναίκες που δεν μπορούσαν να κάνουν παιδί. Συνήθιζαν να ζώνουν ολόγυρα την εκκλησία με βαμβάκι και κατασκεύαζαν μ'' αυτό το φιτίλι της λαμπάδας την οποία αφιέρωναν στην εκκλησία. Άλλες εκκλησίες του χωριού είναι ο Άγιος Αντώνιος, μέσα στο χωριό και ο Προφήτης Ηλίας στη γέφυρα του Κολομόδη.

Τα οδωνύμια των Αγιών Παρασκιών δίνονται με βάση

  • την πλούσια ιστορία του χωριού
  • τα γεγονότα της Κρητικής Επανάστασης
  • την ίδρυση της Κρητικής Πολιτείας
  • τους μακεδονομάχους αγωνιστές της Κρήτης
  • τα τοπωνύμια